Λιμενοβραχίονας Λάρνακας — Η απόφαση του Τμήματος Περιβάλλοντος να αποκλείσει το προτεινόμενο έργο λιμενοβραχίονα στη Λάρνακα αντανακλά σοβαρές ανησυχίες για ανεπανόρθωτες ζημιές τοπικά οικοσυστήματα.
Λιμενοβραχίονας Λάρνακας: Ανησυχίες για λύσεις διάβρωσης της ακτογραμμής
Την 14η Ιανουαρίου 2025, το Τμήμα Περιβάλλοντος της Κύπρου εξέδωσε αρνητική γνωμοδότηση σχετικά με τα σχέδια κατασκευής λιμενοβραχιόνων και κάθετων υποσκαφών κατά μήκος της παράκτιας ζώνης από το Ακρωτήρι Κίτι μέχρι την περιοχή γύρω από το αεροδρόμιο της Λάρνακας. Αυτή η απόφαση σηματοδοτεί μια κρίσιμη στροφή στις προσπάθειες αντιμετώπισης σοβαρής διάβρωσης της ακτογραμμής στην περιοχή.
Η σύσταση υπογραμμίζει τη σημασία εύρεσης εναλλακτικών λύσεων που να τηρούν τις αρχές των Φυσικών Λύσεων. Είναι απαραίτητο αυτές οι εναλλακτικές να αποφεύγουν οποιεσδήποτε άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις σε σημαντικά είδη και βιοτόπους, διασφαλίζοντας τη διατήρηση της βιοποικιλότητας ενώ αντιμετωπίζονται οι προκλήσεις που θέτει η κλιματική αλλαγή.
Ευρήματα της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
Το Τμήμα Δημοσίων Έργων είχε προηγουμένως υποβάλει Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με στόχο την προστασία μιας έκτασης 6,5 χιλιομέτρων ακτογραμμής από τη διάβρωση. Ωστόσο, το Τμήμα Περιβάλλοντος, υπό τη διεύθυνση της αναπληρώτριας διευθύντριας Έλενας Στυλιανοπούλου, κατέληξε στο ότι το προτεινόμενο σχέδιο λιμενοβραχίονα θα έχει «σημαντικές, άμεσες και ανεπανόρθωτες επιπτώσεις» στο περιβάλλον.
Η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση αποκάλυψε ότι η περιοχή περιλαμβάνει το 10% όλων των βιότοπων αμμόλοφων στο δίκτυο Natura 2000 της Κύπρου. Οποιαδήποτε απώλεια αυτών των βιότοπων θα μπορούσε να θέσει την Κύπρο σε κίνδυνο παραβίασης των υποχρεώσεών της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Περιβαλλοντικοί Κίνδυνοι που Επισημάνθηκαν από Ειδικούς
Σύμφωνα με τη μελέτη, η κατασκευή λιμενοβραχιόνων θα οδηγήσει σε καταστροφή κρίσιμων θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Συγκεκριμένα, θα καταστρέψει 1.603 τετραγωνικά μέτρα λιβαδιών Posidonia oceanica, απαραίτητα για την προστασία της ακτής από τη διάβρωση, προσθέτοντας βλάβες σε 22.486 τετραγωνικά μέτρα αμμωδών βυθών και 11.661 τετραγωνικά μέτρα υφάλων. Αυτές οι περιοχές λειτουργούν ως ζωτικοί χώροι τροφοληψίας για απειλούμενα είδη χελωνών, όπως η Caretta caretta και η Chelonia mydas, που κατοικούν στην περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Η ειδικός στην παράκτια μηχανική, Ξένια Λοϊζίδου, τόνισε ότι η σοβαρή διάβρωση που παρατηρείται σήμερα είναι εν μέρει συνέπεια του υφιστάμενου λιμενοβραχίονα Περβολιών, που κατασκευάστηκε το 1980. Προειδοποίησε πως η προσθήκη νέων σκληρών κατασκευών σε απόσταση μόλις 240 μέτρων από την ακτή δεν θα ανακουφίσει το πρόβλημα της διάβρωσης, αλλά πιθανότατα θα το επιδεινώσει, δημιουργώντας νέα αστάθεια και αυξάνοντας τη διάβρωση στις βόρειες παράκτιες περιοχές.
Η Λοϊζίδου δήλωσε: «Η άμμος στην περιοχή ακολουθεί έναν φυσικό κύκλο: μεταφέρεται το χειμώνα και επιστρέφει το καλοκαίρι. Τα τεχνητά έργα θα διαταράξουν αυτή την ισορροπία», υπογραμμίζοντας περαιτέρω την ανάγκη για μια πιο βιώσιμη προσέγγιση στη διαχείριση της ακτογραμμής.
Συστάσεις για Βιώσιμη Προστασία της Ακτογραμμής
Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το προτεινόμενο έργο λιμενοβραχίονα δεν μπορεί να θεωρηθεί περιβαλλοντικά αποδεκτό λόγω της αναμενόμενης επίδρασής του στα θαλάσσια οικοσυστήματα, ιδιαίτερα στα λιβάδια Posidonia. Η ειδική αξιολόγηση εξέφρασε επίσης σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη χρήση αμμοληψίας λατομείου για τεχνητή αναπλήρωση, δεδομένης της ευαισθησίας των θαλάσσιων περιβαλλόντων της περιοχής.
Ως εναλλακτική, η έκθεση προτείνει την εφαρμογή πιο ήπιων μέτρων προστασίας της ακτογραμμής, που περιλαμβάνουν:
- Επέκταση της υπάρχουσας παράκτιας θωράκισης
- Κατασκευή σκαλοπατιών για πρόσβαση στη θάλασσα
- Σχεδιασμό προβλητών επί πασσάλων
- Δημιουργία σύντομων πυκνών υποσκαφών στο βυθό
- Ανακατασκευή του υφιστάμενου παράλληλου λιμενοβραχίονα
Περιοχή Μελέτης και η Σημασία της
Η περιοχή μελέτης περιλαμβάνει τρεις υποπεριοχές: η πρώτη εκτείνεται από το Ακρωτήρι Κίτι μέχρι τη δυτική άκρη της φυσικής παράκτιας θωράκισης με πέτρες στην κοινότητα Περβολιών· η δεύτερη καλύπτει από εκείνο το σημείο μέχρι το συγκρότημα του χωριού Γιαλός (Cybarco)· και η τρίτη καλύπτει την περιοχή από το συγκρότημα μέχρι τα ανατολικά όρια της περιοχής μελέτης στο αεροδρόμιο Λάρνακας.
Αυτή η απόφαση του Τμήματος Περιβάλλοντος όχι μόνο υπογραμμίζει τη σημασία της οικολογικής διατήρησης, αλλά και αμφισβητεί τις παραδοσιακές μεθόδους προστασίας της ακτής που θα μπορούσαν να προκαλέσουν περισσότερη βλάβη παρά όφελος. Η έκκληση για εναλλακτικές λύσεις σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή προς την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας στον σχεδιασμό υποδομών.
