μεγάλη θάλασσα — Το έργο του Μεγάλου Διασυνδέτη της Μεγάλης Θάλασσας (GSI) καλύπτεται από αβεβαιότητα, με τον Υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό να δηλώνει ότι «κανείς δεν ξέρει» το τελικό κόστος της πρωτοβουλίας. Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό CyBC, ο Κεραυνός εξέφρασε τις ανησυχίες του για δύο σημαντικά ζητήματα: το άγνωστο κόστος για τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας και το χρονοδιάγραμμα για την έναρξη λειτουργίας του έργου, που ελπίζει να οδηγήσει σε μείωση των τιμών του ρεύματος στην Κύπρο.
Μεγάλη θάλασσα: Αντιφατικές Εκτιμήσεις για τα Κόστη του Έργου
Σύμφωνα με τον Κεραυνό, οι εκτιμήσεις για το τελικό κόστος του GSI διαφέρουν σημαντικά, με ποσά που κυμαίνονται από 2 δισεκατομμύρια έως 3 δισεκατομμύρια ευρώ. Η έλλειψη οριστικού προϋπολογισμού έχει προκαλέσει συναγερμό στους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίοι επιθυμούν να κατανοήσουν τόσο τη χρηματοοικονομική όσο και τη λειτουργική βιωσιμότητα του προτεινόμενου υποθαλάσσιου καλωδίου.
Ανησυχίες για τα Χρονοδιαγράμματα του Έργου
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που έθιξε ο υπουργός οικονομικών είναι η απουσία σαφούς χρονοδιαγράμματος για την ολοκλήρωση του GSI. Υπέδειξε ότι γεωπολιτικοί παράγοντες, ιδιαίτερα η τουρκική παρέμβαση, θα μπορούσαν ενδεχομένως να καθυστερήσουν την εγκατάσταση του καλωδίου. Αν και απέφυγε να συζητήσει ρητά τις συνεχιζόμενες προκλήσεις με τα βαθυμετρικά σε διεθνή ύδατα, παραμένει ένα θέμα ανησυχίας για τη βιωσιμότητα του έργου.
Χρηματοοικονομικές Δεσμεύσεις και Λογοδοσία
Ο Κεραυνός τόνισε το καθήκον του ως υπουργός οικονομικών να επιδιώξει διαφάνεια για τη βιωσιμότητα του έργου, ιδιαίτερα αναφορικά με τα 125 εκατομμύρια ευρώ που αναμένεται να συνεισφέρει η Κύπρος προς το GSI έως το 2030. «Με ρωτούν γι’ αυτά τα ζητήματα, και όποτε δίνω απάντηση, ακολουθούν αντιδράσεις», σχολίασε, υπογραμμίζοντας την ευαισθησία γύρω από το έργο.
Η προσεκτική του προσέγγιση ευθυγραμμίζεται με το ευρύτερο κλίμα στην κυβέρνηση, καθώς τόσο ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης όσο και το υπουργικό συμβούλιο φαίνεται να συμμερίζονται τις επιφυλάξεις του. Ενώ ο Κεραυνός προσεγγίζει το θέμα από τεχνοκρατική σκοπιά, ο πρόεδρος πρέπει επίσης να χειριστεί τις διπλωματικές πτυχές, ιδίως τη διατήρηση ισχυρών σχέσεων με την Ελλάδα.
Ο Ρόλος του Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς στην GSI
Το ελληνικό κράτος κατέχει το 51% του Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΣΜΗΕ), τον φορέα προώθησης του έργου GSI και τον ανεξάρτητο ελληνικό διαχειριστή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτή η σύνδεση υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας Κύπρου και Ελλάδας για την υλοποίηση του έργου. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε από την ημερήσια εφημερίδα Πολίτης, η έγκριση του Κεραυνού είναι απαραίτητη για οποιαδήποτε εκταμίευση κονδυλίων προς το έργο της διασύνδεσης.
Περιορισμοί στον Προϋπολογισμό για Εκταμιεύσεις Κονδυλίων
Σύμφωνα με το άρθρο 167 του Συντάγματος, δεν μπορούν να γίνονται πληρωμές εκτός αν περιλαμβάνονται στον κρατικό προϋπολογισμό. Ακόμη και αν ένα ποσό έχει καταχωρηθεί, η πραγματική εκταμίευση απαιτεί επίσημη έγκριση από το υπουργείο οικονομικών, το οποίο κατόπιν δίνει εντολή στο κρατικό ταμείο να εκταμιεύσει τα χρήματα. Τα 25 εκατομμύρια ευρώ που προορίζονται για τον ΔΕΣΜΗΕ φέτος έχουν καταχωρηθεί στον κρατικό προϋπολογισμό αλλά παραμένουν «παγωμένα» αναμένοντας περαιτέρω διευκρινίσεις για τη βιωσιμότητα του έργου.
Διλήμματα Χρηματοδότησης και Μελλοντικές Δεσμεύσεις
Όταν ερωτήθηκε γιατί τα 25 εκατομμύρια ευρώ συμπεριλήφθηκαν στον προϋπολογισμό παρά τους ισχυρισμούς για οικονομική αβεβαιότητα του έργου GSI, ο Κεραυνός εξήγησε ότι η κατανομή βασίστηκε σε προηγούμενες αποφάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) και σε ένα μνημόνιο κατανόησης με την Ελλάδα. Ωστόσο, διευκρίνισε επίσης ότι το μνημόνιο περιέχει «πολλούς όρους και προϋποθέσεις», καθιστώντας το περισσότερο διαχειριστική συμφωνία παρά δέσμευση για άμεση εκταμίευση.
Ευρύτερες Επιπτώσεις για την Ενεργειακή Υποδομή
Δεδομένων των επιπλοκών που περιβάλλουν άλλα μεγάλα ενεργειακά έργα, όπως ο εγκαταλελειμμένος τερματικός σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο Βασιλικό, η κυβέρνηση πρέπει να είναι προσεκτική όσον αφορά τις ενεργειακές υποδομές. Η αβέβαιη κατάσταση του GSI προστίθεται στη μακρά λίστα προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Κύπρος καθώς επιδιώκει να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια και βιωσιμότητα.
Καθώς το έργο GSI εξελίσσεται, η κυβέρνηση της Κύπρου βρίσκεται υπό πίεση να παράσχει διαύγεια για τις οικονομικές επιπτώσεις και το χρονοδιάγραμμα λειτουργίας του. Με τα συμφέροντα να είναι υψηλά τόσο για τους καταναλωτές όσο και για το ευρύτερο ενεργειακό τοπίο, η αντιμετώπιση αυτών των αβεβαιοτήτων θα είναι κρίσιμη για τον καθορισμό του μέλλοντος της διασύνδεσης.
