Ο Ustel εξέφρασε έκπληξη και λύπη για την τελευταία έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου σχετικά με την Τουρκία, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επιπτώσεις της στην Κύπρο. Ο «πρωθυπουργός» των Τουρκοκυπρίων τόνισε ότι η έκθεση καλεί την Τουρκία να παράσχει στην τουρκοκυπριακή κοινότητα τον απαραίτητο χώρο για να ορίσει το δικό της πολιτικό μέλλον.
«Αυτή η δήλωση περιέχει σαφή υπαινιγμό ότι η Τουρκία παρεμβαίνει στη θέληση του τουρκοκυπριακού λαού. Αυτή η προσέγγιση δεν ευθυγραμμίζεται ούτε με τα ιστορικά γεγονότα, ούτε είναι αποδεκτή», δήλωσε ο Ustel. Τόνισε ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα διαθέτει δικό της κράτος, δημοκρατικούς θεσμούς και ελεύθερη βούληση, υποστηρίζοντας ότι οι επιλογές τους γίνονται χωρίς εξωτερικές πιέσεις.
Ο Ustel διευκρίνισε περαιτέρω ότι η υποστήριξη από την Τουρκία δεν πρέπει να θεωρείται επέμβαση, αλλά μάλλον μια φυσική επέκταση των ιστορικών και πολιτιστικών δεσμών τους, καθώς και των ευθυνών της Τουρκίας ως χώρας εγγυήτριας. Υπογράμμισε ότι οι αναφορές της έκθεσης για την επίλυση του Κυπριακού γίνονται χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η τουρκοκυπριακή οπτική, η οποία, όπως πιστεύει, βασίζεται στην αρχή της κυριαρχικής ισότητας και ισότιμης διεθνούς κατάστασης.
Παρά τη σταθερή θέση του Ustel, υπάρχει απόκλιση μεταξύ των απόψεών του και εκείνων του εκλεγμένου ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, Tufan Erhurman, που υποστηρίζει ομοσπονδιακή λύση στο Κυπριακό πρόβλημα. Ο Ustel σημείωσε ότι οι θετικές αναφορές της έκθεσης για την εκλογή του Erhurman δείχνουν αποσύνδεση από τον σεβασμό της θέλησης του λαού.
Κριτικάρει τον τρόπο που η έκθεση περιγράφει παραβιάσεις στην ουδέτερη ζώνη, τονίζοντας πως αδικαιολόγητα ρίχνει μόνο στην Τουρκία την ευθύνη. «Αυτή η μονομερής αφήγηση για τα υποτιθέμενα γεγονότα στην ουδέτερη ζώνη ρίχνει σκιά πάνω στην αρχή της πραγματικότητας», παρατήρησε. Ο Ustel επεσήμανε ότι οι ευθύνες σχετικά με την αμοιβαία κατανόηση έργων δισυνοριακής φύσης στο χωριό Πύλα της ουδέτερης ζώνης δεν είναι μονομερείς.
Αντιδρώντας στην έκκληση για απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο, ο Ustel απορρίπτει τη χρήση του όρου «κατοχή», καθώς παραμελεί τις ανάγκες ασφάλειας της τουρκοκυπριακής κοινότητας, που είναι πρωταρχικές από τις ενδοκοινοτικές ταραχές που ξεκίνησαν το 1963. Δήλωσε: «Η ασφάλεια του τουρκοκυπριακού λαού δεν είναι θέμα διαπραγμάτευσης για εμάς.»
Ο Ustel αναφέρθηκε επίσης σε προηγούμενες περιπτώσεις όπου θεώρησε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έδρασε με προκατάληψη όσον αφορά την Κύπρο. Θυμήθηκε πώς οι Τουρκοκύπριοι έδειξαν τη διάθεσή τους για λύση κατά τη διαδικασία του Σχεδίου Ανάν, ενώ η απόρριψη της πλευράς των Ελληνοκυπρίων ουσιαστικά κατέστρεψε τις ελπίδες επίλυσης. Επισημαίνει ότι η αποδοχή της ελληνικής διοίκησης της Κύπρου ως νόμιμης κυβέρνησης του νησιού από την ΕΕ το 2004 διατάραξε θεμελιωδώς την ισορροπία που απαιτούνταν για λύση.
Επιτρέποντας στη Δημοκρατία της Κύπρου, η οποία ηγείται από τους Ελληνοκύπριους, να ενταχθεί στην ΕΕ χωρίς την τουρκοκυπριακή αντιπροσώπευση, ο Ustel υποστήριξε ότι μείωσε την πίεση για λύση που η πλευρά των Ελληνοκυπρίων ίσως θα επιδίωκε διαφορετικά. Αυτή η κίνηση, κατά τον ίδιο, έχει ενθαρρύνει μια ακραία προσέγγιση στις διαπραγματεύσεις και έχει σημαντικά αποδυναμώσει τις προοπτικές για μια ολοκληρωμένη λύση στην Κύπρο.
