Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί «κεντρικό πυλώνα» της εξωτερικής πολιτικής της Κύπρου, όπως τόνισε ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης κατά τη διάρκεια συνεδρίου το Σάββατο. Αυτή η δήλωση ακολουθεί μια σημαντική συνάντηση «3+1» με τη συμμετοχή των υπουργών ενέργειας της Κύπρου, της Ελλάδας, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή.
- Ο Παπασταύρου εξέφρασε ανησυχίες για τα «σταθερά αντιφατικά μηνύματα» από την κυπριακή πλευρά, υποδεικνύοντας τις δυσκολίες που υπάρχουν στην επίτευξη συναίνεσης για αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία στον τομέα της ενέργειας.
Ο Χριστοδουλίδης τόνισε τη σημασία της ευθυγράμμισης συμφερόντων όχι μόνο με τις γειτονικές χώρες, αλλά και με επιδραστικούς παγκόσμιους παίκτες. Σχολίασε, «Ο τομέας της ενέργειας είναι ένας τέτοιος τομέας όπου μπορούμε να συνεργαστούμε στενά. Είναι επίσης ένας τομέας ο οποίος αποτελεί κεντρικό πυλώνα της εξωτερικής μας πολιτικής, και προς αυτήν την κατεύθυνση, τις ερχόμενες εβδομάδες, θα έχουμε νέες εξελίξεις να ανακοινώσουμε.»
Τομέας Ενέργειας: Στρατηγικές για Περιφερειακή Συνεργασία
Αντιμετωπίζοντας εσωτερικές προκλήσεις, η κυβέρνηση σκοπεύει να αξιοποιήσει τον τομέα της ενέργειας για τη βελτίωση της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και την προώθηση της περιφερειακής ενότητας. Ο Πρόεδρος σημείωσε τη σημασία της ανάπτυξης της ανατολικής Μεσογείου ως εναλλακτικού ενεργειακού διαδρόμου προς την Ευρώπη.
Κατά τη συνάντηση στην Αθήνα, ο Κύπριος Υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου, μαζί με τους ομολόγους του από την Ελλάδα, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση που υποστηρίζει ευρύτερα έργα περιφερειακής διασύνδεσης, τα οποία περιλαμβάνουν τόσο τρέχουσες πρωτοβουλίες όσο και μελλοντικές. Η ανακοίνωση ανέλυσε περαιτέρω σχέδια για τη ευθυγράμμιση αυτών των έργων με τον προτεινόμενο «Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης» (Imec).
Δέσμευση για Διαφοροποίηση των Πηγών Ενέργειας
Οι υπουργοί συμφώνησαν επίσης να χρησιμοποιήσουν τη μορφή «3+1» για την ενίσχυση της διαφοροποίησης της ενεργειακής προμήθειας στην περιοχή, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από λιγότερο συνεργάσιμους φορείς, ενώ ενισχύουν τις συνδέσεις μεταξύ ευθυγραμμισμένων περιφερειακών εταίρων. Ήδη σχεδιάζεται μια επόμενη συνάντηση στην Ουάσινγκτον μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου του επόμενου έτους.
Κεντρικό σημείο αυτής της συνεργασίας είναι ο Μεγάλος Θαλάσσιος Διασυνδετήρας, ένα προοπτικό υποθαλάσσιο καλώδιο σχεδιασμένο να συνδέσει τα ενεργειακά δίκτυα της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ. Ο Παπαναστασίου έχει χαρακτηρίσει προηγουμένως αυτό το έργο ως «προτεραιότητα» για την κυπριακή κυβέρνηση, αναφέροντας ότι θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της χώρας, θα ενισχύσει την ασφάλεια της παροχής, τον ανταγωνισμό μεταξύ των παραγωγών ενέργειας και θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες εξαγωγής.
Προκλήσεις στην Υλοποίηση του Έργου
Παρά τις υποσχόμενες προοπτικές του, το μέλλον του Μεγάλου Θαλάσσιου Διασυνδετήρα αντιμετωπίζει αβεβαιότητα. Συνεχιζόμενες συνομιλίες μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας αποσκοπούν στην επίλυση των υπαρχόντων διαφορών σχετικά με το έργο. Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται η αρχική δέσμευση της κυπριακής κυβέρνησης για πέντε ετήσιες πληρωμές ύψους 25 εκατομμυρίων ευρώ στον ανεξάρτητο διαχειριστή του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, ΑΔΜΗΕ, προτού ο διασυνδετήρας τεθεί σε λειτουργία. Αυτές οι πληρωμές αποσκοπούν στη χρηματοδότηση του έργου, εξασφαλίζοντας σταθερά έσοδα για τον ΑΔΜΗΕ ώστε να στηρίξει τις επενδύσεις του.
Η κυπριακή κυβέρνηση έχει παγώσει αυτά τα κεφάλαια, επικαλούμενη ανεπαρκή πρόοδο στο έργο και διαφορές απόψεων σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης. Τον Σεπτέμβριο, ο Παπαναστασίου επιβεβαίωσε ότι η Κύπρος θα εκταμιεύσει την πρώτη δόση των 25 εκατομμυρίων ευρώ μόλις το έργο «υλοποιηθεί στο σύνολό του», υποστηρίζοντας ότι η απλή κατασκευή καλωδίων δεν αρκεί.
Πολιτικές Τασεις Ανάβουν
Το χάσμα μεταξύ των δύο κυβερνήσεων έχει βαθαίνει, με τον Κύπριο Υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό να κατηγορεί τον Παπασταύρου για διάδοση «fake news» σχετικά με τη βιωσιμότητα του έργου, γεγονός που ώθησε τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη να ζητήσει διευκρινίσεις για τη θέση της Κύπρου. Τα σχόλια του Κεραυνού ήρθαν μετά τους ισχυρισμούς του Παπασταύρου περί μελετών που υποδεικνύουν μη βιωσιμότητα του έργου, οι οποίες, όπως τόνισε, ανατέθηκαν από τον Παπαναστασίου και υποβλήθηκαν κανονικά στο ελληνικό υπουργείο ενέργειας.
Ο Παπασταύρου εξέφρασε ανησυχίες για τα «σταθερά αντιφατικά μηνύματα» από την κυπριακή πλευρά, υποδεικνύοντας τις δυσκολίες που υπάρχουν στην επίτευξη συναίνεσης για αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία στον τομέα της ενέργειας.
