Η Κύπρος έχει φτάσει σε εντυπωσιακό προσδόκιμο ζωής 83,2 έτη το 2024, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις υγείας. Το Προφίλ Υγείας της Χώρας 2025 του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνει μια ανησυχητική τάση θανάτων που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και μια έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού που απειλούν να υπονομεύσουν αυτό το επίτευγμα.
Προσδόκιμο ζωής: Μετασχηματισμός των Δαπανών Υγείας
Το τοπίο της υγειονομικής περίθαλψης της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές, κυρίως λόγω της εφαρμογής του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓΕΣΥ). Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία αυξήθηκαν δραματικά στο 77% του συνολικού κόστους υγειονομικής περίθαλψης το 2023, μια σημαντική αύξηση από μόλις 42% το 2018. Αυτός ο μετασχηματισμός μείωσε τα έξοδα από την τσέπη των νοικοκυριών από σχεδόν το ήμισυ όλων των δαπανών υγείας σε 18%, καθιστώντας την υγειονομική περίθαλψη πιο προσιτή.
Μακροζωία σε Συνδυασμό με Κίνδυνους Τρόπου Ζωής
Ενώ οι Κύπριοι απολαμβάνουν προσδόκιμο ζωής 1,6 χρόνια μεγαλύτερο από τον μέσο πολίτη της ΕΕ, η έκθεση εντοπίζει ένα αξιοσημείωτο «κενό πρόληψης». Περίπου το 27% των θανάτων στην Κύπρο οφείλονται σε παράγοντες κινδύνου συμπεριφοράς όπως το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η κατανάλωση αλκοόλ και η σωματική αδράνεια. Οι καρδιαγγειακές παθήσεις και ο καρκίνος είναι οι κύριες αιτίες θνησιμότητας, αντιπροσωπεύοντας το 46% όλων των θανάτων το 2023.
Ανησυχητικά Στατιστικά για τις Υγιεινές Συμπεριφορές
- Κάπνισμα: Το ποσοστό καπνίσματος καθημερινά στους ενήλικες είναι 22,5%, σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 18,5%.
- Παιδική Παχυσαρκία: Το 24% των δεκαπεντάχρονων στην Κύπρο ταξινομούνται ως υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, σε σύγκριση με 21% σε όλη την ΕΕ.
- Σωματική Αδράνεια: Μόνο το 16% των εφήβων εκπληρώνουν τις συνιστώμενες οδηγίες άσκησης.
Έλλειψη Νοσηλευτικού Προσωπικού και Υποδομές Υγείας
Παρά τον σχετικά υψηλό αριθμό γιατρών — 5,2 ανά 1.000 κατοίκους έναντι του μέσου όρου της ΕΕ που είναι 4,3 — η Κύπρος αντιμετωπίζει κρίσιμη έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού. Η αναλογία νοσηλευτών προς γιατρούς είναι σχεδόν 1:1, ενώ η ΕΕ διατηρεί μέσο όρο 8,5 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους. Αυτή η ανισορροπία ασκεί επιπλέον πίεση σε ένα ήδη επιβαρυμένο σύστημα υγείας.
Ανεπαρκείς Πόροι Νοσοκομείων
Το νησί αντιμετωπίζει επίσης περιορισμένες υποδομές υγείας, παρέχοντας μόνο 3,1 κρεβάτια νοσοκομείου ανά 1.000 άτομα, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 5,1. Με τον γηράσκοντα πληθυσμό, η Κύπρος διαθέτει μόλις το 5% του προϋπολογισμού υγείας για μακροχρόνια φροντίδα, μια έντονη αντίθεση με το 18% που παρατηρείται συνήθως στην ΕΕ.
Οικονομικές Πιέσεις από Χρόνιες Ασθένειες
Η έκθεση προειδοποιεί ότι το αυξανόμενο φορτίο των χρόνιων ασθενειών παράλληλα με τον γηράσκοντα πληθυσμό θα ασκήσει «περαιτέρω πίεση» στις δαπάνες φαρμάκων και τις υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας. Επί του παρόντος, μόνο το 2% του ΑΕΠ του κράτους δαπανάται για προληπτική ιατρική, αυξάνοντας τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.
Προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία στο Μέλλον
«Η μεγαλύτερη πρόκληση για το κυπριακό σύστημα υγείας είναι η γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση των χρονίων ασθενών,» επισημαίνει η έκθεση. Αν και το 75% των Κυπρίων αναφέρουν ότι είναι σε «καλή ή πολύ καλή» υγεία, μια στροφή προς την προληπτική φροντίδα είναι απαραίτητη για τη μελλοντική βιωσιμότητα του συστήματος.
