Οι καταγγελίες για παρενόχληση στον χώρο εργασίας στην δημόσια υπηρεσία διαχειρίζονται εσφαλμένα, οδηγώντας σε αυτό που οι βουλευτές έχουν περιγράψει ως «χάος» στην προστασία των θυμάτων. Η επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Βουλής εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες την Παρασκευή σχετικά με την ανεπαρκή εφαρμογή του κώδικα δεοντολογίας που έχει στόχο την προστασία των ατόμων από παρενόχληση.
Η πρόεδρος της επιτροπής, Ιρένη Χαραλαμπίδου, βουλευτής του ΑΚΕΛ, τόνισε ότι το υφιστάμενο πλαίσιο προκαλεί σύγχυση στα θύματα, καθώς υπάρχουν τέσσερις διαφορετικοί μηχανισμοί που πρέπει να διαχειριστούν. Αυτή η πολυπλοκότητα οδηγεί σε καθυστερήσεις και συχνά αποτρέπει τα θύματα από το να προχωρήσουν με τις καταγγελίες τους. Η Χαραλαμπίδου επισήμανε ότι η εφαρμογή του κώδικα είναι ιδιαίτερα ανεπαρκής όταν ο κατηγορούμενος κατέχει υψηλή θέση στην κυβέρνηση.
Αναφερόμενη σε μια υπόθεση που αφορά ανώτερο στέλεχος του υπουργείου παιδείας που κατηγορήθηκε για σεξουαλική παρενόχληση, η Χαραλαμπίδου σημείωσε ότι ο αξιωματούχος δεν απομακρύνθηκε από τη θέση του παρά πάνω από δύο χρόνια μετά την υποβολή της καταγγελίας. Αυτή η καθυστέρηση εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη δέσμευση της δημόσιας υπηρεσίας για διαφάνεια και λογοδοσία.
«Υπάρχουν τέσσερις διαφορετικοί μηχανισμοί στους οποίους ενδέχεται να χρειαστεί να απευθυνθεί ένα θύμα. Αυτό δημιουργεί σύγχυση, καθυστερήσεις και τελικά αποθαρρύνει τα θύματα από το να προχωρήσουν», δήλωσε η Χαραλαμπίδου. Αποκάλυψε ότι έχουν υποβληθεί δύο καταγγελίες για την υπόθεση, ενώ μια τρίτη υποψήφια καταγγέλλουσα επέλεξε να μην καταθέσει φοβούμενη αντίποινα.
Στις δηλώσεις της, η Χαραλαμπίδου εξέτασε κατά πόσο έχουν διεξαχθεί κατάλληλες έρευνες από το υπουργείο παιδείας, περιλαμβανομένων των ενεργειών του τότε γενικού διευθυντή και άλλων εμπλεκόμενων αξιωματούχων. Ζήτησε διευκρινίσεις για το γιατί δεν υποβλήθηκαν οι απαραίτητες πειθαρχικές ενέργειες στην επίτροπο διοίκησης, όπως απαιτεί ο νόμος.
Η Χαραλαμπίδου τόνισε το μοναδικό άγχος που αντιμετωπίζουν τα θύματα όταν ο δράστης είναι ανώτερος, το οποίο προσθέτει ψυχολογική πίεση σε μια ήδη δύσκολη διαδικασία. «Η ίδια η διαδικασία, ακόμα και όταν οι ερευνητές είναι γυναίκες, λειτουργεί ως αποτρεπτικός παράγοντας», δήλωσε, υποστηρίζοντας την απλούστευση των διαδικασιών και την καλύτερη πληροφόρηση για την υποστήριξη των εργαζομένων.
Σε απάντησή της, η Υπουργός Παιδείας Αθηνά Μιχαηλίδου υποστήριξε ότι ο κατηγορούμενος αξιωματούχος απομακρύνθηκε άμεσα από τα καθήκοντά του μετά την καταγγελία και ξεκίνησε πειθαρχική έρευνα σύντομα. «Έγιναν όλα τα βήματα βάσει των γνωματεύσεων της νομικής υπηρεσίας», ισχυρίστηκε, υποστηρίζοντας ότι το υπουργείο δεν όφειλε να μοιραστεί το φάκελο της υπόθεσης με την επίτροπο μέχρι να ολοκληρωθεί η πειθαρχική διαδικασία.
Ωστόσο, η Ζωή Κυριακίδου, υπάλληλος της νομικής υπηρεσίας, αντέκρουσε τη δήλωση της Μιχαηλίδου, επιμένοντας ότι το υπουργείο όφειλε να παρέχει τις πληροφορίες στον διαμεσολαβητή. «Μια πειθαρχική διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται γρήγορα ώστε να μη παραβιάζονται τα συνταγματικά δικαιώματα του προσώπου εναντίον του οποίου υποβάλλεται καταγγελία. Ωστόσο, οι οδηγίες μας ήταν σαφείς ότι οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται», τόνισε η Κυριακίδου.
Η Χαραλαμπίδου επανέλαβε ότι ο νόμος ορίζει ρητά την προώθηση των απαραίτητων δεδομένων προς την επίτροπο, επισημαίνοντας μια σημαντική ασυνέπεια μεταξύ των ενεργειών του υπουργείου και των νομικών απαιτήσεων. Η ανεξάρτητη βουλευτής Αλεξάνδρα Ατταλίδου μοιράστηκε την εμπειρία της λαμβάνοντας παραπλανητική απάντηση από το υπουργείο παιδείας σχετικά με την υπόθεση, εγείροντας περαιτέρω ανησυχίες για τη διαφάνεια.
Η Ατταλίδου περιέγραψε το περιβάλλον ως «εχθρικό», αποθαρρύνοντας πιθανά θύματα από το να μιλήσουν. «Μου ειπώθηκε ότι η πειθαρχική διαδικασία είχε ολοκληρωθεί και ότι δεν είχε διαπιστωθεί πειθαρχικό παράπτωμα. Ωστόσο, ένα χρόνο αργότερα, πληροφορήθηκα ότι είχε ξεκινήσει ποινική δίωξη», δήλωσε, ζητώντας καλύτερη προστασία για τους καταγγέλλοντες.
Ο γενικός διευθυντής του υπουργείου παιδείας, Γιώργος Παντελής, τόνισε ότι το προσωπικό γνωρίζει καλά τις σχετικές διαδικασίες και τις επιτροπές ισότητας. Αναγνώρισε ότι οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων φορέων που διαχειρίζονται τις καταγγελίες για παρενόχληση συμβάλλουν στη σύγχυση που επικρατεί γύρω από τη διαδικασία.
Σε απάντηση σε αυτές τις συνεχιζόμενες ανησυχίες, η επιτροπή εργάζεται τώρα πάνω σε προτάσεις για νομοθετικές αλλαγές με στόχο την καλύτερη προστασία των θυμάτων παρενόχλησης στον χώρο εργασίας και την απλοποίηση της διαδικασίας καταγγελίας. Μια πρόσφατη έρευνα από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ) αποκάλυψε ότι πολλές καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση στον δημόσιο τομέα δεν καταγράφονται λόγω της απουσίας ενός ενιαίου συστήματος συλλογής δεδομένων.
Η Μαρία Κλεάνθους, επικεφαλής του τμήματος δημόσιας διοίκησης και προσωπικού, σημείωσε ότι ενώ προτάθηκε ένα ηλεκτρονικό σύστημα καταχώρισης καταγγελιών, δεν υλοποιήθηκε ποτέ λόγω συμβατικών προβλημάτων. Συνεπώς, οι καταγγελίες διαχειρίζονται επί του παρόντος από πολλούς φορείς, συμπεριλαμβανομένης της επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Βουλής, του τμήματος εργασίας και του διαμεσολαβητή.
Η συλλογή δεδομένων για περιπτώσεις παρενόχλησης περιορίζεται σε αυτές που οδηγούν σε πειθαρχικές ενέργειες και διατηρείται αποκλειστικά από την επιτροπή δημόσιας υπηρεσίας, η οποία δεν αποκαλύπτει συγκεκριμένες λεπτομέρειες για τα παραπτώματα. Αυτή η έλλειψη διαφάνειας περιπλέκει περαιτέρω τις προσπάθειες για διασφάλιση λογοδοσίας και υποστήριξης των θυμάτων.
