Η Τροζένα έχει γίνει επίκεντρο συζήτησης στην Κύπρο, προσελκύοντας την προσοχή με τον συναρπαστικό συνδυασμό ιστορίας και σύγχρονων φιλοδοξιών της. Τοποθετημένη στο φόντο της κοιλάδας του Διαρίζου, αυτό το εγκαταλελειμμένο χωριό φαίνεται αρχικά σαν ένα απλό σύνολο από πέτρινα ερείπια, αλλά κρύβει μια αφήγηση που εκτείνεται πολύ πέρα από τα φυσικά του υπολείμματα.
Φωτογραφία: cyprus-mail.com
Κάποτε μια μικρή ελληνική κυπριακή κοινότητα, η Τροζένα άδειασε βαθμιαία καθ’ όλη τη διάρκεια του τέλους του 20ού αιώνα, με τους τελευταίους κατοίκους της να φεύγουν τη δεκαετία του 1990. Η παρακμή του χωριού αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο πρότυπο σε όλη την Κύπρο, όπου πολλές κοινότητες εγκαταλείφθηκαν λόγω συγκρούσεων, οικονομικών δυσκολιών και αστικής μετανάστευσης. Κοντά, το τούρκικο κυπριακό χωριό Γεροσάσα φέρει τη δική του ιστορία διακοινοτικών βίαιων συγκρούσεων, αναδεικνύοντας τις αντίθετες ιστορίες που συνυπάρχουν σε αυτή την περιοχή.
Φωτογραφία: cyprus-mail.com
Τροζένα: Αντηχήσεις του Παρελθόντος
Στην καρδιά της ιστορίας της Τροζένας βρίσκεται η 86χρονη Έλλου Νικολαΐδη, η οποία θυμάται την παιδική της ηλικία με αγάπη. Γεννημένη το 1939, αναπολεί τους στενούς δεσμούς που σχηματίστηκαν μεταξύ της οικογένειάς της και των Τουρκοκυπρίων γειτόνων τους. «Είχαμε πολύ καλές σχέσεις», μοιράζεται, αναπολώντας μια εποχή όπου οι κοινοτικές σχέσεις ξεπερνούσαν τις εθνοτικές διαφορές. Ο σύζυγός της, Κυριάκος Νικολαΐδης, που ηγήθηκε της κοινότητας για 35 χρόνια, περιγράφει με ωμό τρόπο τη ζωή στην Τροζένα, αναφέροντας τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι κάτοικοι.
Ανοίγει ένα Νέο Κεφάλαιο
Σήμερα, η Τροζένα βρίσκεται στα πρόθυρα μεταμόρφωσης, καθοδηγούμενη από ένα φιλόδοξο έργο ανακαίνισης υπό την ηγεσία του 72χρονου Ουριέλ Κέρτες. Ένας Ισραηλινός επιχειρηματίας με πλούσιο φάσμα εμπειριών ζωής, ο Κέρτες ανακάλυψε την Τροζένα ενώ εξερευνούσε την Κύπρο. Ερωτεύτηκε το ήρεμο τοπίο της και, αφού απέκτησε σημαντικό μέρος του χωριού, οραματίζεται τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου κέντρου ευεξίας. «Εδώ και 20 χρόνια είχα το όνειρο να δημιουργήσω έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να ξεκουράσουν το μυαλό τους», εξηγεί, απομακρύνοντας τα σχέδιά του από τα στερεοτυπικά πολυτελή θέρετρα που κυριαρχούν στον τουριστικό τομέα.
Ανάφλεξη Διαφωνιών
Ωστόσο, το όραμα του Κέρτες έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις. Οι κατηγορίες που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη θέτει σε κίνδυνο το περιβάλλον και ότι το χωριό μετατρέπεται σε αποκλειστικό καταφύγιο. Οι ηγέτες της κοινότητας, όπως ο Γιάννης Γιαννάκης από την Άρσος, απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτές τις δηλώσεις, υποστηρίζοντας ότι η δημόσια πρόσβαση στην Τροζένα παραμένει ανέπαφη. «Αυτή είναι γη της Δημοκρατίας της Κύπρου», δηλώνει, τονίζοντας ότι κανείς δεν μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση σε δημόσιους δρόμους.
Το έργο έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των περιβαλλοντικών αρχών, που διερευνούν πιθανές παραβιάσεις σχετικές με τη χρήση γης. Έχουν ξεκινήσει επιθεωρήσεις από το Τμήμα Περιβάλλοντος, εστιάζοντας σε εργασίες εδάφους και αναπτύξεις που έγιναν χωρίς την κατάλληλη άδεια. Ο Κέρτες επιμένει ότι δεν εμπλέκεται τούρκικη κυπριακή γη στις αγορές του και ισχυρίζεται ότι στοχεύει να αποκαταστήσει την Τροζένα στη παλιά της δόξα.
Προοπτικές της Κοινότητας
Καθώς οι συζητήσεις συνεχίζονται, οι τοπικοί κάτοικοι εκφράζουν μικτά συναισθήματα για την ανακαίνιση. Ενώ κάποιοι ανησυχούν για τις επιπτώσεις της ξένης επένδυσης, άλλοι βλέπουν πιθανά οφέλη στο να αναζωογονηθεί ένα κάποτε εγκαταλελειμμένο χωριό. Ο Γιαννάκης επισημαίνει τη θετική επίδραση στην τοπική οικονομία, σημειώνοντας ότι δέκα οικογένειες έχουν ήδη βρει εργασία στα πρώτα στάδια του έργου. «Θα έρθουν τουρίστες. Θα αγοράσουν από τα μαγαζιά μας, τα εργαστήριά μας, τις εκκλησίες μας, το μοναστήρι μας», προβλέπει, οραματιζόμενος μια αναζωογόνηση της περιοχής.
Αντανακλώντας στην Αλλαγή
Καθώς ο ήλιος δύει πάνω από την Τροζένα, ρίχνοντας μια χρυσή απόχρωση πάνω στα αρχαία της λιθάρια, το χωριό στέκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η ένταση μεταξύ της διατήρησης της ιστορίας και της υιοθέτησης της σύγχρονης εποχής είναι αισθητή. Οι προθέσεις του Κέρτες, αν και ευγενείς, αντιμετωπίζονται με αυστηρή κριτική καθώς η κοινότητα παλεύει με τις περιπλοκές της ταυτότητας, της κληρονομιάς και της προόδου. Περπατώντας μέσα στο χωριό, μπορεί κανείς να νιώσει τις ψιθύρους του παρελθόντος να αναμιγνύονται με τις φιλοδοξίες για ένα ζωντανό μέλλον. Θα αναδειχθεί η Τροζένα ως πρότυπο σκεπτόμενης ανάπτυξης ή θα υποκύψει στους κινδύνους της ανεξέλεγκτης φιλοδοξίας; Μόνο ο χρόνος θα αποκαλύψει την αληθινή κληρονομιά αυτού του κάποτε ξεχασμένου χωριού.
