νησί ΕΕ — Η στρατηγική για τα νησιά της ΕΕ πρέπει τώρα να μεταβεί από το όραμα στην πράξη, όπως τόνισε ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ραφαέλε Φίττο. Κατά τη διάρκεια μιας υψηλού επιπέδου διάσκεψης για τα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες που πραγματοποιήθηκε στην Πάφο, ο Φίττο υπογράμμισε την επείγουσα ανάγκη μετατροπής της πρόσφατα υιοθετηθείσας στρατηγικής σε πρακτικές πολιτικές που ανταποκρίνονται στις καθημερινές πραγματικότητες που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές κοινότητες.
Με περισσότερους από 17 εκατομμύρια κατοίκους κατανεμημένους σε πάνω από 4.000 κατοικημένα νησιά στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων τριών κρατών μελών της ΕΕ που είναι τα ίδια νησιά, η ανάγκη για αποτελεσματικές πολιτικές είναι επιτακτική. Ο Φίττο τόνισε ότι η νησιωτικότητα δεν είναι απλώς γεωγραφικό γεγονός, αλλά φέρει σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, επηρεάζοντας κάθε πλευρά της ζωής των νησιωτών.
«Τα νησιά συμβάλλουν σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης, την ναυτική της ταυτότητα και την πολιτιστική της κληρονομιά», δήλωσε, επισημαίνοντας τον ρόλο τους ως κόμβοι καινοτομίας. Ωστόσο, αντιμετωπίζουν επίσης δομικές προκλήσεις που προκύπτουν από την απόστασή τους από τις αγορές της ηπειρωτικής χώρας, την εξάρτηση από θαλάσσιες και αεροπορικές συνδέσεις και τα υψηλότερα κόστη που σχετίζονται με τη μεταφορά και τις περιορισμένες οικονομίες κλίμακας.
Ο Φίττο αναφέρθηκε στο «κόστος της νησιωτικότητας» ως ένα καθημερινό βάρος για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις, επηρεάζοντας την πρόσβαση σε θέσεις εργασίας, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και δημόσιες υπηρεσίες. Αυτό το βάρος αποτελεί μια συνεχή πραγματικότητα, όχι μια περιστασιακή ενόχληση, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την εφαρμογή της Στρατηγικής της ΕΕ για τα νησιά, που υιοθετήθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Η στρατηγική αποσκοπεί στη δημιουργία ενός συντονισμένου πλαισίου δράσης της ΕΕ, υποβοηθώντας τα κράτη μέλη στη διαμόρφωση πολιτικών και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες των νησιών. Δομείται γύρω από τέσσερις βασικούς πυλώνες: οικονομική ανάπτυξη και συνδεσιμότητα· ενέργεια, κλίμα και περιβάλλον· άνθρωποι και δημογραφικές προκλήσεις· και ασφάλεια και ετοιμότητα για κρίσεις.
Η συνδεσιμότητα παραμένει ένα βασικό ζήτημα για αυτά τα νησιά. Ο Φίττο σημείωσε ότι σύμφωνα με τη νέα στρατηγική, η Επιτροπή δεσμεύεται να βελτιώσει τις μεταφορές και τις ψηφιακές υποδομές, να αξιολογήσει τις μοναδικές καταστάσεις των νησιών στα πλαίσια των κρατικών ενισχύσεων και να διεξάγει ενδελεχή ανάλυση του κόστους της νησιωτικότητας. Επιπλέον, επισήμανε ότι πολλά νησιά αντιμετωπίζουν ενεργειακή απομόνωση, μείωση πληθυσμού και σημαντικές πιέσεις στην κατοικία, που απαιτούν στοχευμένες παρεμβάσεις.
Ο Φίττο τόνισε τη στρατηγική σημασία των νησιών, ιδιαίτερα εν όψει γεωπολιτικών προκλήσεων που επηρεάζουν περιοχές από τη Βαλτική μέχρι τη Μεσόγειο. Η πρόσφατη επίσκεψή του σε απομακρυσμένες περιοχές της Κύπρου επιβεβαίωσε την ανάγκη για πολιτικές που αντανακλούν τις πραγματικότητες που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινότητες. «Μια στρατηγική είναι ένα σημείο εκκίνησης, όχι ένα τελικό σημείο», σχολίασε, καλώντας σε μετατόπιση από θεωρητικές συζητήσεις σε συγκεκριμένες ενέργειες.
Σε συνομιλίες με την Cyprus Mail, ο Φίττο ανέλυσε τον ευρύτερο στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για εκσυγχρονισμό της πολιτικής συνοχής και ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ ανταγωνιστικότητας και εδαφικής συνοχής. Αναφέρθηκε στην αναθεώρηση μέσου όρου του τρέχοντος προϋπολογισμού της ΕΕ, που έχει επιτρέψει στα κράτη μέλη να ανακατευθύνουν πόρους προς πέντε νέες προτεραιότητες: άμυνα, νερό, στέγαση, ενέργεια και ανταγωνιστικότητα.
Η νέα στρατηγική για τα νησιά αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πακέτου χωρικών στρατηγικών που αναπτύσσει η Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων πρωτοβουλιών για πόλεις, παραμεθόριες περιοχές και απομακρυσμένες περιοχές. Ο Φίττο υπογράμμισε τη σχεδιαζόμενη στρατηγική «δικαίωμα παραμονής», η οποία επιδιώκει να αντιμετωπίσει το επιτακτικό πρόβλημα της υπογεννητικότητας και της αποψίλωσης αγροτικών και απομακρυσμένων περιοχών σε όλη την Ευρώπη.
Ο Φίττο ανέφερε ότι η δημόσια διαβούλευση για τη στρατηγική «δικαίωμα παραμονής» έλαβε πάνω από 700 συνεισφορές από την έναρξή της τον Μάιο. Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν μέσω αυτών των συνεισφορών θα είναι καθοριστικές για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών πολιτικών. «Η επίσκεψη στις περιοχές και η άμεση επαφή με τους πολίτες είναι απαραίτητη για την κατανόηση των εμπειριών και των προκλήσεών τους», δήλωσε.
Οι πρόσφατες επισκέψεις του στην περιοχή του Τροόδους του επέτρεψαν να ακούσει από πρώτο χέρι τις ανάγκες για δημόσιες υπηρεσίες, τα ζητήματα υποδομής και τις ευκαιρίες απασχόλησης, ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές. Ο Φίττο σχεδιάζει να συνεχίσει τις επισκέψεις του σε απομακρυσμένες περιοχές και μικρά νησιά σε όλη την ΕΕ τους επόμενους μήνες, πριν από την παρουσίαση της στρατηγικής «δικαίωμα παραμονής» τον Ιανουάριο. «Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα χωριά στην Κύπρο διαφέρουν από αυτές στη βόρεια Ευρώπη, αλλά πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε με στοχευμένες στρατηγικές που σέβονται τα μοναδικά τους συμφραζόμενα», σημείωσε.
Ο Φίττο πιστεύει ότι αυτές οι στρατηγικές με επίκεντρο τον τόπο θα είναι καθοριστικές για τη διαμόρφωση του επόμενου μακροπρόθεσμου πλαισίου προϋπολογισμού της ΕΕ. Η Επιτροπή σκοπεύει να απλοποιήσει αυτό το πλαίσιο μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων συνεργασίας που θα αναπτυχθούν σε συνεργασία με εθνικές κυβερνήσεις, περιφερειακές αρχές και τοπικές κοινότητες. Επιπλέον, αποκάλυψε ότι 25 κράτη μέλη έχουν ήδη ανακατευθύνει περισσότερα από 34 δισεκατομμύρια ευρώ — περίπου το 10% των πόρων συνοχής — προς αυτές τις νέες προτεραιότητες, με πάνω από 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ να έχουν ειδικά διατεθεί για τη στήριξη στρατηγικών στόχων στις νησιωτικές περιοχές.
Σε συζήτηση σχετικά με πιθανά έργα, ο Φίττο ανέφερε ότι η βελτίωση της συνδεσιμότητας και των υποδομών ύδατος είναι πιθανόν βασικά σημεία εστίασης, επισημαίνοντας ότι τα εργοστάσια αφαλάτωσης θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στις πρωτοβουλίες, δεδομένων των προτεραιοτήτων της ΕΕ. Επανέλαβε ότι αυτές οι στρατηγικές δεν διαμορφώνονται απομονωμένα· αντίθετα, διαμορφώνονται μέσω ενεργού διαλόγου με τις κοινότητες, με τη συμμετοχή πάνω από 350 ενδιαφερομένων από 18 κράτη μέλη κατά την ανάπτυξη της στρατηγικής για τα νησιά, περιλαμβάνοντας πολίτες, δημόσιες αρχές, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, μη κυβερνητικές οργανώσεις και δίκτυα νησιών.
