Οι συνεχιζόμενες συζητήσεις σχετικά με τον Μεγάλο Θαλάσσιο Διασυνδετήρα (GSI) οδήγησαν σε βιντεοδιάσκεψη μεταξύ του Ευρωπαίου επιτρόπου ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και των υπουργών ενέργειας της Ελλάδας και της Κύπρου. Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Γιώργος Παπανστασίου, και ο Έλληνας ομόλογός του, Σταύρος Παπασταύρου, είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τα εκκρεμή ζητήματα γύρω από το φιλόδοξο ενεργειακό έργο.
Αυτή η συνάντηση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη δεδομένων των πρόσφατων εντάσεων που ανέδειξε ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, ο οποίος κατηγόρησε τον Παπασταύρου για διάδοση «ψευδών ειδήσεων» σχετικά με τον διασυνδετήρα. Η κατηγορία αυτή ήρθε το πρωί της Δευτέρας, σηματοδοτώντας μια σημαντική κλιμάκωση στον διάλογο μεταξύ των δύο χωρών.
Την Τρίτη, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης παρέμβηκε, τονίζοντας την ανάγκη για σαφήνεια ως προς τη θέση της Κύπρου όσον αφορά τον διασυνδετήρα. «Τα εθνικά οφέλη που παράγονται μπορεί να είναι πολύ σημαντικά, αλλά η τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα είναι επίσης απαραίτητη προϋπόθεση σε σχέση με τη χρηματοδότηση από την Ευρώπη», δήλωσε, υπογραμμίζοντας τη σημασία ενός σταθερού θεμέλιου για το έργο.
Το υπόβαθρο αυτής της διαφοράς προέρχεται από διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με τη βιωσιμότητα του διασυνδετήρα. Ο Παπασταύρου έχει ισχυριστεί ότι οι μελέτες που ανέθεσε δείχνουν ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο. Σε αντίκρουση, ο Κεραυνός επιβεβαίωσε ότι αυτές οι μελέτες εκπονήθηκαν από τον Παπανστασίου και παραδόθηκαν κατάλληλα στο ελληνικό υπουργείο ενέργειας. Επιπλέον, ανέφερε πως μοιράστηκαν με τον προκάτοχο του Παπασταύρου, Θεόδωρο Σκυλακάκη, υποδηλώνοντας κοινή κατανόηση των ευρημάτων των μελετών.
Ο Κεραυνός αναγνώρισε ότι ενώ οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του έργου είναι βάσιμες, έχει και ο ίδιος πολλές δικές του επιφυλάξεις. Η Κυπριακή κυβέρνηση έχει εκφράσει δισταγμό όσον αφορά τις οικονομικές της υποχρεώσεις, ιδιαίτερα τις πέντε ετήσιες πληρωμές των 25 εκατομμυρίων ευρώ στον ανεξάρτητο διαχειριστή συστήματος μεταφοράς ενέργειας της Ελλάδας, τον ΑΔΜΗΕ, που προορίζονται για την υποστήριξη της ανάπτυξης του έργου.
Η Κύπρος μέχρι στιγμής έχει παρακρατήσει αυτές τις πληρωμές, επικαλούμενη την έλλειψη απτών προόδων στον διασυνδετήρα ως βασικό λόγο. Ο Παπανστασίου δήλωσε ότι η πρώτη δόση θα καταβληθεί μόνο όταν το έργο «υλοποιηθεί στο σύνολό του», υποδηλώνοντας ότι η προκαταρκτική κατασκευή, όπως μόνο η τοποθέτηση καλωδίων, δεν πληροί τα κριτήριά τους για αποδέσμευση των χρημάτων.
Αρχικά, η Κυπριακή Δημοκρατία σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει κεφάλαια από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ETS) για τη χρηματοδότηση αυτών των πληρωμών, με στόχο τη μείωση του βάρους στους φορολογούμενους. Ωστόσο, έχουν εκφραστεί ανησυχίες από τον ΑΔΜΗΕ σχετικά με τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ. Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν εκκλήσεις προς την Ενεργειακή Ρυθμιστική Αρχή Κύπρου (Cera) να εξετάσει το ενδεχόμενο άμεσης χρέωσης των καταναλωτών για να εξασφαλιστεί η οικονομική σταθερότητα του έργου.
Καθώς πλησιάζει η βιντεοδιάσκεψη, τα στοιχήματα είναι υψηλά και για τις δύο χώρες. Το αποτέλεσμα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την πορεία του Μεγάλου Θαλάσσιου Διασυνδετήρα, ενός έργου που θεωρείται κρίσιμο για την ενίσχυση της ενεργειακής διασύνδεσης στην περιοχή. Το αν η συνάντηση θα γεφυρώσει τις διαφορές τους ή θα τις εμβαθύνει παραμένει να φανεί.
