σύγχρονος διαστημικός χώρος — η Ευρώπη χρειάζεται ένα σύγχρονο ρυθμιστικό πλαίσιο για το διάστημα που εμπνέει εμπιστοσύνη μεταξύ των φορέων, επενδυτών και πολιτών, σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Υπουργό Έρευνας Νικόδημο Δαμιανού. Ομιλώντας στα εγκαίνια του συνεδρίου υψηλού επιπέδου EU Space Days 2026 στη Λευκωσία, τόνισε τον κρίσιμο ρόλο που παίζει το διάστημα στην ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και την στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Συγκεντρώνοντας βασικούς φορείς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και διάφορους ηγέτες της βιομηχανίας, το συνέδριο στόχευε να συζητήσει το μέλλον της ευρωπαϊκής πολιτικής διαστήματος και της βιομηχανικής στρατηγικής. Ο Δαμιανού υπογράμμισε ότι ο διαστημικός τομέας έχει εξελιχθεί από απλή επιστημονική εξερεύνηση σε σημαντικό τμήμα του γεωπολιτικού και οικονομικού τοπίου της Ευρώπης.
«Το διάστημα βρίσκεται στην καρδιά όλων όσων έχουν σημασία για την Ευρώπη: ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, ανθεκτικότητα και στρατηγική αυτονομία,» δήλωσε, τονίζοντας τη σημασία του ως κρίσιμης υποδομής που υποστηρίζει τη ναυτιλία, τις τηλεπικοινωνίες, την ανταπόκριση σε καταστροφές και τα χρηματοπιστωτικά συστήματα σε όλη την ήπειρο.
Ο αναπληρωτής υπουργός σημείωσε ότι η παγκόσμια διαστημική οικονομία έχει ήδη ξεπεράσει τα 500 δισεκατομμύρια ευρώ και προβλέπεται να ξεπεράσει τα 1,5 τρισεκατομμύρια ευρώ μέσα στην επόμενη δεκαετία. Τόνισε την επείγουσα ανάγκη η Ευρώπη να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία και να δημιουργήσει μια πραγματική ενιαία αγορά για το διάστημα ώστε να συμβαδίσει με τους παγκόσμιους ανταγωνιστές.
«Ας το παραδεχτούμε, άλλοι προχωρούν πολύ πιο γρήγορα,» παρατήρησε ο Δαμιανού, αναγνωρίζοντας την ανάγκη η Ευρώπη να μην προάγει μόνο την καινοτομία, αλλά να τη μετατρέπει αποτελεσματικά σε βιομηχανική και στρατηγική δύναμη.
Κατά την ομιλία του, ο Δαμιανού παρουσίασε τις προτεραιότητες της κυπριακής προεδρίας, που περιλαμβάνουν την προώθηση της προτεινόμενης Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας για το Διάστημα και τη διαμόρφωση του μελλοντικού πυλώνα διαστήματος του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας για το επερχόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034. Υπογράμμισε, «Οι φιλοδοξίες της Ευρώπης στο διάστημα απαιτούν όχι μόνο σαφήνεια, αλλά και τη χρηματοοικονομική, βιομηχανική και τεχνολογική ικανότητα για την υλοποίησή τους.»
Ο Javier Benedicto Ruiz, διευθυντής πλοήγησης της ESA, συμμάχησε με αυτές τις απόψεις, δηλώνοντας ότι το διάστημα έχει μεταβληθεί από τομέα εξερεύνησης σε «κρίσιμη αρένα ανταγωνισμού, ευκαιριών και ευαλωτότητας.» Προειδοποίησε ότι η αυτονομία της Ευρώπης βασίζεται όλο και περισσότερο στην ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των διαστημικών δυνατοτήτων της.
Ο Rodrigo da Costa, εκτελεστικός διευθυντής του EUSPA, πρόσθεσε ότι ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού και ισχυρότερη τεχνολογική κυριαρχία θα είναι κρίσιμα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης μετά το 2028. Τόνισε τη σημασία της δημιουργίας ισχυρών πλαισίων ώστε η Ευρώπη να παραμένει στην πρωτοπορία της διαστημικής καινοτομίας.
Επιπλέον, ο Δαμιανού παρουσίασε την Κύπρο ως ανερχόμενο περιφερειακό κέντρο για προηγμένες τεχνολογίες και διαστημικές υπηρεσίες, επισημαίνοντας τη στρατηγική της θέση στον σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. «Η χώρα μας φιλοξενεί πύλες συνδεσιμότητας και επίγειους σταθμούς δορυφόρων για κορυφαίους ευρωπαίους παρόχους, καθώς και τέσσερις σε λειτουργία δορυφόρους που αξιοποιούν κυπριακούς πόρους,» σημείωσε.
Ανέφερε επίσης ότι η Κύπρος αναπτύσσει μια οπτική πύλη συνδεδεμένη με τα ευρωπαϊκά συστήματα ασφαλούς συνδεσιμότητας και την υποδομή κβαντικών επικοινωνιών. Η χώρα παίζει βασικό ρόλο στο δίκτυο έρευνας και διάσωσης Galileo, που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση σημάτων έκτακτης ανάγκης, με μελλοντικούς σταθμούς παρακολούθησης EGNOS να προγραμματίζονται από το EUSPA.
«Αυτά δεν είναι συμβολικά έργα,» δήλωσε. «Είναι στρατηγικές ικανότητες που ενισχύουν άμεσα την ανθεκτικότητα, τη συνδεσιμότητα, την ασφάλεια και την προστασία στην ευρύτερη περιοχή μας.»
