μαχητές εοκα — Οι οικογένειες δύο μαχητών της ΕΟΚΑ, του Νεοκλή Παναγιώτου και του Ευριπίδη Νούρου, κινήθηκαν νομικά εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, ισχυριζόμενες την εμπλοκή του κράτους στις δολοφονίες των συγγενών τους. Αυτή η υπόθεση σηματοδοτεί μια σημαντική στιγμή στο νομικό σύστημα της Κύπρου, καθώς εξετάζει γεγονότα που συνέβησαν λίγο μετά την ίδρυση της Δημοκρατίας.
Φωτογραφία: in-cyprus.philenews.com
Στις 1 Ιουνίου 2023, ύστερα από παρατεταμένη περίοδο σιωπής της κυβέρνησης σχετικά με τα παράπονά τους, οι οικογένειες, εκπροσωπούμενες από το δικηγορικό γραφείο A & A. Aimiliaidis, K. Katsaros & Associates, κατέθεσαν μήνυση στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας. Ζητούν ηθική δικαίωση και αποζημίωση για τον πόνο και τη λύπη που προέκυψαν από την απώλεια των αγαπημένων τους προσώπων.
Φωτογραφία: in-cyprus.philenews.com
Οι τραγικές δολοφονίες συνέβησαν γύρω στις 16 Αυγούστου 1961, όταν οι Παναγιώτου και Νούρου δέχθηκαν επίθεση ενώ ταξίδευαν στην αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας-Λεμεσού. Το όχημά τους βρέθηκε γεμάτο σφαίρες κοντά στο Αστυνομικό Τμήμα Μονής, αναδεικνύοντας τη βία με πολιτικό υπόβαθρο που επικρατούσε εκείνη την εποχή.
Η μήνυση υπογραμμίζει την φερόμενη εμπλοκή υψηλόβαθμων κρατικών αξιωματούχων στην οργάνωση των επιθέσεων. Ο Γεώργιος Λαγοντίτης, ανώτερος αξιωματικός της Αστυνομίας και υπάλληλος των Κυπριακών Υπηρεσιών Πληροφοριών, παρείχε ανατριχιαστικές λεπτομέρειες σε επιστολή που απέστειλε στον ηγέτη της ΕΟΚΑ Γεώργιο Γρίβα λίγο μετά τις δολοφονίες. Ισχυρίστηκε ότι οι φόνους διέπραξαν αστυνομικοί που έλαβαν εντολές από υπουργό της κυβέρνησης, βασιζόμενοι σε ψευδείς πληροφορίες ότι οι μαχητές σχεδίαζαν να τον δολοφονήσουν.
Ο Λαγοντίτης, ο οποίος πίστευε πως οι δολοφονίες ήταν προσπάθεια να σπαραχτεί η ΕΟΚΑ εσωτερικά, υποστήριξε ότι οι Παναγιώτου και Νούρου είχαν παραπλανηθεί πιστεύοντας πως προσκαλούνταν για εργασία στην Κυπριακή Ραδιοφωνία Τηλεόραση. Αντ’ αυτού, τους περίμενε θανατηφόρος βία.
Καθώς η υπόθεση εξελίσσεται, υπόσχεται να ρίξει φως σε ένα σκοτεινό κεφάλαιο της κυπριακής ιστορίας, φέρνοντας στο φως αποδείξεις και μαρτυρίες από εκείνη την ταραγμένη εποχή. Οι συνέπειες της δίκης είναι σημαντικές, καθώς μπορεί να εμπλέξουν εξέχοντα πρόσωπα στο πολιτικό σκηνικό της Κύπρου.
Τις ημέρες που ακολούθησαν τις δολοφονίες, μια σειρά γεγονότων περιπλέκουν περαιτέρω την έρευνα. Ο Λαγοντίτης προσπάθησε να ενημερώσει τον υπουργό για την κατάσταση και ζήτησε τη σύλληψη των δραστών, αλλά οι προτάσεις του αγνοήθηκαν. Αργότερα υπέβαλε λεπτομερή αναφορά στον τότε Πρόεδρο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄, αναγνωρίζοντας το αστυνομικό προσωπικό που εμπλεκόταν και τα πολιτικά κίνητρα πίσω από τις δολοφονίες.
Η κάλυψη των δολοφονιών στα μέσα ενημέρωσης στις αρχές της δεκαετίας του 1960 τόνιζε επίσης το πολιτικό χαρακτήρα των εκτελέσεων. Άρθρα εκείνης της περιόδου περιέγραφαν τα γεγονότα ως πολιτικά κίνητρα απόπειρες να σιωπήσουν οι μαχητές. Παρά ταύτα, η αστυνομία και το κράτος αντιμετώπισαν κατηγορίες αμέλειας στην έρευνα των δολοφονιών, με ισχυρισμούς ότι σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία αγνοήθηκαν ή χάθηκαν.
Η επιδίωξη δικαιοσύνης από τις οικογένειες έρχεται μετά από χρόνια απογοήτευσης και αναπάντητων εκκλήσεων προς την κυβέρνηση. Αφού αρχικά απευθύνθηκαν στον πρώην Πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη τον Οκτώβριο του 2022 και δεν έλαβαν απάντηση, κλιμάκωσαν τα αιτήματά τους στον νυν Πρόεδρο, Νίκο Χριστοδουλίδη, πριν καταφύγουν σε νομικές ενέργειες.
