Το κίνημα Women Walk Home αναδύθηκε ως μια ισχυρή δήλωση ειρήνης και ανθεκτικότητας στην Κύπρο κατά τη δεκαετία του 1980, μετά τον βαθύ αντίκτυπο της τουρκικής εισβολής του 1974. Στις 20 Απριλίου 1975, χιλιάδες γυναίκες Ελληνοκυπρίτισσες, πολλές εκτοπισμένες από τη σύγκρουση, πορεύτηκαν προς την Αμμόχωστο, σταματώντας στο φυλάκιο της Δερύνειας. Με ένα πανό που έγραφε «Ερχόμαστε ειρηνικά», ενώθηκαν μαζί τους γυναίκες από όλο τον κόσμο, δημιουργώντας μια συγκινητική εικόνα καθώς προχωρούσαν σιωπηλά στη βροχή προς τη ζώνη αποστρατικοποίησης.
Φωτογραφία: in-cyprus.philenews.com
Η αρχική αυτή πορεία, με περίπου 30.000 συμμετέχουσες, δημιούργησε το υπόβαθρο για μια σειρά διαδηλώσεων γνωστών ως πορείες «Γυναίκες Επιστρέφουν». Θα χρειάστηκε πάνω από μια δεκαετία για να αναζωπυρωθεί η ορμή αυτού του κινήματος.
Το 1987, ορισμένες από τις αρχικές διοργανώτριες της διαδήλωσης του 1975 επανίδρυσαν το κίνημα Women Walk Home. Επιδίωκαν να ενεργήσουν ανεξάρτητα από πολιτικές παρατάξεις και τόνιζαν τη σημασία της ειρηνικής διαμαρτυρίας. Στόχος τους ήταν να διασχίσουν τη ζώνη αποστρατικοποίησης προς τις περιοχές που κατεχόταν από τουρκικές δυνάμεις. Παρά τις αντιδράσεις τόσο της κυβέρνησης της Κύπρου όσο και της Ελλάδας, που χαρακτήριζαν την πορεία επιζήμια, η υποστήριξη από πολιτικά κόμματα, συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλους συλλόγους ενδυνάμωσε την αποφασιστικότητά τους.
Στις 18 Ιουνίου 1987, περίπου τριακόσιες γυναίκες ξεκίνησαν από την Αγλαντζιά και πορεύτηκαν προς τον λόφο Αρώνια, όπου τις σταμάτησαν οι ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ. Αργότερα εκείνο το έτος, τον Νοέμβριο, μια άλλη πορεία προσέλκυσε περίπου χίλιους συμμετέχοντες που κατάφεραν να παρακάμψουν τις δυνάμεις του ΟΗΕ και να εισέλθουν στις κατεχόμενες περιοχές. Αυτή τη φορά, οι διαδηλώτριες συνάντησαν Τούρκους στρατιώτες, και το γεγονός προσέλκυσε σημαντική δημοσιότητα εν μέσω της προεκλογικής εκστρατείας για την προεδρία της Κύπρου.
Η αποφασιστικότητα του κινήματος εξακολούθησε να λάμπει όταν, στις 13 Ιουνίου 1988, πραγματοποίησαν συμβολική διαμαρτυρία στην Ακρόπολη της Αθήνας κατά την επίσκεψη του Τούρκου πρωθυπουργού Τουργκούτ Οζάλ. Εκατό γυναίκες άνοιξαν ένα πανό 18 μέτρων που έγραφε «Όχι στην Κατοχή». Αφού απωθήθηκαν με βία από την ελληνική αστυνομία, οι συμμετέχουσες συγκεντρώθηκαν ξανά στον Παρθενώνα για να επιβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους στην ελευθερία της Κύπρου.
Η 19η Μαρτίου 1989 σηματοδότησε μια ακόμα σημαντική ημερομηνία για το κίνημα Women Walk Home, με δύο διαδηλώσεις να πραγματοποιούνται ταυτόχρονα στη Λύμπια και στην Άχνα. Στη Λύμπια, γυναίκες με λευκές σημαίες προσπάθησαν να φτάσουν στο παρεκκλήσι του Τιμίου Σταυρού εντός των κατεχόμενων περιοχών αλλά αντιμετώπισαν βία από Τούρκους στρατιώτες. Στην Άχνα, οι διαδηλώτριες μπήκαν στο κατεστραμμένο χωριό και τραγούδησαν ύμνους στην εκκλησία της Αγίας Μαρίνας. Αν και πάνω από 50 συμμετέχουσες συνελήφθησαν, αφέθηκαν ελεύθερες την επόμενη μέρα.
Αυτή ήταν η τελευταία μεγάλη διαδήλωση που διοργανώθηκε από το κίνημα Women Walk Home. Μέχρι τότε, είχαν εμφανιστεί εσωτερικές διαιρέσεις στους ηγέτες, που προέκυψαν από διαφορετικές απόψεις για τη δίχαλα κοινοτική φυσιογνωμία και τους στόχους του κινήματος. Αυτή η διχόνοια οδήγησε στη δημιουργία μιας νέας ομάδας με την ονομασία «Επιστροφή», η οποία οργάνωσε την τελευταία πορεία κατά της κατοχής στις 19 Ιουλίου 1989.
Κατά τη διάρκεια αυτής της εκδήλωσης, γυναίκες εισήλθαν στη ζώνη αποστρατικοποίησης στον Άγιο Κασσιανό, φέροντας ελληνικές σημαίες και συνοδευόμενες από εκκλησιαστικούς αξιωματούχους. Παρακάλεσαν τους ειρηνευτές του ΟΗΕ και εισήλθαν τόσο στο δημοτικό σχολείο Αγίου Κασσιανού όσο και στο παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου. Ο τουρκικός στρατός απάντησε με βία, συλλαμβάνοντας πάνω από εκατό συμμετέχουσες για έως και δέκα ημέρες. Σε αντίδραση στη μακροχρόνια κράτηση, οργανώθηκε καθιστική διαμαρτυρία από την πρωτοβουλία Επιστροφή στη ζώνη αποστρατικοποίησης κοντά στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, κερδίζοντας ευρύτατη υποστήριξη από την ελληνοκυπριακή κοινωνία.
Μετά το 1974, οι Ελληνοκυπρίτισσες γυναίκες στη δημοσιογραφία παρουσίαζονταν συχνά ως σύμβολα απώλειας και θλίψης, απεικονιζόμενες ως πενθούσες μητέρες και πρόσφυγες στερημένες των σπιτιών τους. Ωστόσο, το κίνημα Women Walk Home μετέτρεψε αυτό το αφήγημα, παρουσιάζοντας αυτές τις γυναίκες ως ενεργές πολιτικές συμμετέχουσες και όχι παθητικά θύματα. Διοργανωμένες ανεξάρτητα από πολιτικά κόμματα, οι πορείες τους ανέδειξαν την δράση των Ελληνοκυπρίτισσων γυναικών, επιβεβαιώνοντας την παρουσία τους σε ένα πολιτικό σκηνικό που κυριαρχούνταν κυρίως από κρατικά συμφέροντα μετά τη σύγκρουση.
