Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης κάλεσε για μια ισχυρή ευρωπαϊκή αντίδραση σε περίπτωση που το τουρκικό κοινοβούλιο εγκρίνει το αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο περί θαλάσσιας δικαιοδοσίας, το οποίο ευθυγραμμίζεται με τη «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκίας.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο στοχεύει στην κωδικοποίηση των θαλάσσιων διεκδικήσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο, μια κίνηση που, όπως προειδοποιεί ο Χριστοδουλίδης, θα επηρεάσει σημαντικά την Κύπρο, την Ελλάδα και ενδεχομένως άλλες ευρωπαϊκές χώρες. «Επηρεάζει την Κύπρο, επηρεάζει την Ελλάδα, επηρεάζει επίσης άλλα ευρωπαϊκά κράτη, αλλά επηρεάζει και τις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν συμφέροντα σε αυτή την περιοχή», επισήμανε, τονίζοντας ότι αυτά τα συμφέροντα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (Unclos).
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησης με τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στην Αθήνα, ο Χριστοδουλίδης συζήτησε τις συνέπειες του νομοσχεδίου και την πιθανότητά του να επιδεινώσει τις εντάσεις στην περιοχή. Σημείωσε ότι εκπονούνται προσπάθειες για την αντιμετώπιση του κυπριακού ζητήματος, υπό την ηγεσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, και εξέφρασε την ελπίδα ότι η Τουρκία θα απέχει από ό,τι χαρακτήρισε παράνομες ενέργειες.
«Παρακολουθούμε τις εξελίξεις. Ελπίζω η Τουρκία να μην προχωρήσει σε παράνομες ενέργειες. Εάν προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια, η αντίδραση πρέπει να είναι ευρωπαϊκή», πρόσθεσε, υποδεικνύοντας ότι συζητούνται προληπτικά μέτρα παράλληλα με τον Μητσοτάκη.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε πρόσφατα ότι το νομοσχέδιο στοχεύει στην αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων εντός των θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας της και στην επίλυση κενών στο εσωτερικό νομικό πλαίσιο. Τουρκικές πηγές έχουν υποδείξει ότι η νομοθεσία θα ορίσει τα όρια της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας, που αποτελούν το επίκεντρο των συνεχιζόμενων διαφορών με την Ελλάδα.
Σύμφωνα με αναφορές του τουρκικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα TRT, το νομοσχέδιο θα καθορίσει επίσης το νομικό καθεστώς νησιών, βραχονησίδων και βράχων στο Αιγαίο, που ιστορικά έχουν προκαλέσει εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Οι περιοχές αυτές συχνά αναφέρονται ως «γκρίζες ζώνες» και η κατάστασή τους θα ενσωματωθεί επίσημα στον «νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας».
Η τουρκική κυβέρνηση έχει επισημάνει ότι το νομοσχέδιο θα συμμορφωθεί με τις αρχές του διεθνούς θαλάσσιου δικαίου. Ωστόσο, οι μακροχρόνιες διαφωνίες σχετικά με τα θαλάσσια όρια συνεχίζουν να περιπλέκουν τις σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Κεντρικό ζήτημα στη διαμάχη είναι το αν τα νησιά δημιουργούν δικές τους ΑΟΖ, με την Ελλάδα να υποστηρίζει αυτή τη θέση βάσει της Unclos, ενώ η Τουρκία την αμφισβητεί, υποστηρίζοντας ότι η ΑΟΖ της εκτείνεται μέχρι τη μέση του Αιγαίου προς την ελληνική ηπειρωτική χώρα.
Καθώς οι εντάσεις αυξάνονται, και η Κυπριακή Δημοκρατία βλέπει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της να έρχονται σε σύγκρουση με αυτές της Τουρκίας. Η Κυπριακή Δημοκρατία διεκδικεί το δυτικό της όριο πιο πέρα απ’ ό,τι αναγνωρίζει η Τουρκία, οδηγώντας σε περαιτέρω επιπλοκές στην περιοχή.
Η προσμονή αυξάνεται καθώς το τουρκικό κοινοβούλιο αναμένεται να εξετάσει το νομοσχέδιο στις αρχές Ιουνίου, μετά την εορτή του Eid al-Adha. Αυτή η νομοθετική κίνηση θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά το γεωπολιτικό τοπίο στην Ανατολική Μεσόγειο, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να καλεί σε μια ενωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση για την αντιμετώπιση τυχόν συνεπειών που ενδέχεται να προκύψουν.
