χρέος Κύπρου — το δημόσιο χρέος της Κύπρου αναμένεται να μειωθεί κοντά στο 50 τοις εκατό του ΑΕΠ έως το τέλος του 2025, σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομικών, Μάκη Κεραυνό. Αυτή η πρόβλεψη προκύπτει μετά από πρόσφατη συνεδρίαση του συμβουλίου υπουργών, αντανακλώντας μια αισιόδοξη στροφή από τους προηγούμενους στόχους που προέβλεπαν πτώση κάτω από 60 τοις εκατό έως το τέλος του 2026.
- Για την ενίσχυση της διακυβέρνησης, γίνονται προσπάθειες να ευθυγραμμιστούν οι κρατικοί φορείς με τα διεθνή πρότυπα, με σχέδιο δράσης που έχει εγκριθεί από όλα τα υπουργεία. Αναμένεται μια ολοκληρωμένη πρόταση μέχρι το τέλος του έτους.
Ο Κεραυνός τόνισε ότι η αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Εαρινού Πακέτου του 2025 για την Κύπρο αποδίδει αυτή τη γρήγορη μείωση του χρέους στην ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, ακόμα και μέσα σε ένα εύθραυστο διεθνές περιβάλλον. Επεσήμανε ότι τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα συμβάλλουν σε αυτή τη γρήγορη κάμψη, που πιστεύει ότι θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να διαθέσει περισσότερους πόρους για δαπάνες ανάπτυξης και άμυνας.
Σε μια θετική εξέλιξη, ο Κεραυνός δήλωσε ότι η Κύπρος δεν θεωρείται πλέον χώρα με μακροοικονομικές ανισορροπίες, χάρη στις βελτιώσεις τόσο στα εξωτερικά όσο και στα ιδιωτικά χρέη. Η έκθεση της ΕΕ επαινεί την πρόοδο της χώρας στη διαφοροποίηση του οικονομικού της μοντέλου, παρουσιάζοντας υποσχόμενα αποτελέσματα σε σχέση με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.
Παρά αυτές τις προόδους, παραμένουν προκλήσεις. Η έκθεση δείχνει έναν προγραμματισμένο ρυθμό αύξησης των δαπανών της τάξης του 6,8 τοις εκατό για το 2025, υψηλότερος από το ευρωπαϊκό όριο του 6 τοις εκατό. Ο Κεραυνός αναγνώρισε αυτή την απόκλιση, προτείνοντας ότι μπορεί να διορθωθεί στον προϋπολογισμό του 2026 μέσω μέτρων όπως η κατάργηση περιττών θέσεων στο δημόσιο τομέα και η βελτιστοποίηση των μετακινήσεων προσωπικού.
Αντιμετωπίζοντας τα ζητήματα μισθοδοσίας στο δημόσιο, ο Κεραυνός περιέγραψε τη συνεχιζόμενη συζήτηση ως «υπερβολική». Διευκρίνισε ότι η προβλεπόμενη μισθοδοσία για τους δημόσιους υπαλλήλους το 2025 είναι ελαφρώς χαμηλότερη από τα προηγούμενα χρόνια και ότι ο αριθμός των υπαλλήλων της κεντρικής κυβέρνησης έχει σταθεροποιηθεί γύρω στους 12.300, με τα τελευταία χρόνια να δείχνουν μείωση.
Ο Κεραυνός εξήγησε ότι ενώ η κεντρική κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα για τη μείωση των δαπανών, η συμμετοχή στην ΕΕ απαιτεί τη δημιουργία νέων θεσμών και επιτροπών, που φυσικά δημιουργεί ανάγκες για επιπλέον προσωπικό. Επισήμανε ότι οι τομείς της εκπαίδευσης και της υγείας συνεχίζουν να προσελκύουν σημαντικό αριθμό εργαζομένων.
Στο θέμα της Αυτόματης Τιμαριθμικής Προσαρμογής (ΑΤΑ), που συνδέεται με τη μισθοδοσία του δημοσίου, δήλωσε ότι το Υπουργείο Εργασίας διαχειρίζεται τις συζητήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους, τονίζοντας ότι οι αποφάσεις θα ληφθούν ολιστικά, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα.
Ο Κεραυνός αναφέρθηκε επίσης σε αρκετούς τομείς που χρήζουν βελτίωσης, όπως η χαμηλή επένδυση στην έρευνα και καινοτομία, που ανέρχεται μόλις στο 0,29 τοις εκατό του ΑΕΠ σε σύγκριση με 0,72 τοις εκατό στην ΕΕ. Σημείωσε ότι οι επιχειρήσεις βασίζονται συχνά σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότηση από τράπεζες, δημιουργώντας εμπόδια για τη λήψη δανείων.
Αντιδρώντας σε αυτές τις προκλήσεις, η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει ένα Ταμείο Ιδίων Κεφαλαίων ύψους €37,5 εκατομμυρίων, με €30 εκατομμύρια να προέρχονται από το κράτος και το υπόλοιπο από ιδιωτικά κεφάλαια. Το ταμείο αυτό, που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), έχει ήδη ξεκινήσει επενδύσεις σε νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνολογίας. Επιπλέον, έχει εγκριθεί από το συμβούλιο υπουργών ένας οδικός χάρτης για τον Εθνικό Οργανισμό Ανάπτυξης Επιχειρήσεων και βρίσκεται σε φάση νομοθετικής διαβούλευσης.
Για την ενίσχυση της διακυβέρνησης, γίνονται προσπάθειες να ευθυγραμμιστούν οι κρατικοί φορείς με τα διεθνή πρότυπα, με σχέδιο δράσης που έχει εγκριθεί από όλα τα υπουργεία. Αναμένεται μια ολοκληρωμένη πρόταση μέχρι το τέλος του έτους.
Ο Κεραυνός παραδέχτηκε την συνεχιζόμενη εξάρτηση από διυλισμένα πετρελαιοειδή για την ενέργεια, παράλληλα με την απουσία φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα της Κύπρου. Άλλα επείγοντα ζητήματα περιλαμβάνουν τη διαχείριση αποβλήτων και νερού, καθώς και την ασυμβατότητα ανάμεσα στις ανάγκες της αγοράς και τις διαθέσιμες δεξιότητες. Η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει τη δημιουργία νέων τεχνικών σχολών φέτος για να ευθυγραμμίσει καλύτερα την εκπαίδευση με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.
