Η κατασκευή του έργου του διασυνδετήριου, γνωστού ως Μεγάλο Θαλάσσιο Διασυνδετήριο, αυτή τη στιγμή δεν επαρκεί για την Κυπριακή Δημοκρατία ώστε να εκταμιεύσει την πληρωμή των 25 εκατομμυρίων ευρώ που ζητεί ο ανεξάρτητος διαχειριστής συστήματος μεταφοράς της Ελλάδας, η Admie. Ο Υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, τόνισε την Πέμπτη ότι η πληρωμή θα γίνει μόνο όταν το έργο υλοποιηθεί πλήρως.
- Καθώς οι συζητήσεις συνεχίζονται, παραμένει να φανεί πώς και οι δύο χώρες θα διαχειριστούν αυτά τα χρηματοοικονομικά και λογιστικά εμπόδια, ενώ παράλληλα διατηρούν την εστίασή τους στον μακροπρόθεσμο στόχο του έργου του διασυνδετήριου.
Ο Παπαναστασίου δήλωσε, «Το έργο δεν υλοποιείται πλήρως. Μία μερίδα του υλοποιείται, και αυτή είναι η κατασκευή του καλωδίου, που δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι το έργο υλοποιείται.» Αυτό υπογραμμίζει τις συνεχιζόμενες ανησυχίες σχετικά με την πρόοδο του διασυνδετήριου, το οποίο στοχεύει στη σύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ.
Σύμφωνα με συμφωνία που καθιερώθηκε πέρυσι, η Κυπριακή Δημοκρατία δεσμεύεται να καταβάλει πέντε ετήσιες πληρωμές των 25 εκατομμυρίων ευρώ στην Admie πριν το διασυνδετήριο τεθεί σε λειτουργία. Αυτή η οικονομική ρύθμιση αποσκοπεί στη χρηματοδοτική υποστήριξη του έργου και στην εξασφάλιση σταθερού εισοδήματος για την Admie, που κατέχει το 51% του έργου, καθώς επενδύει στην πρωτοβουλία.
Παρά αυτή τη δέσμευση, ο Παπαναστασίου επέμεινε ότι και τα δύο μέρη πρέπει να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους: «Μια υποχρέωση δεν μπορεί να βαρύνει μόνο την πλευρά που πληρώνει, αλλά πρέπει να βαρύνει και την πλευρά που υλοποιεί το έργο.» Η κυβέρνηση εργάζεται επί του παρόντος για την ολοκλήρωση του μηχανισμού τιμολόγησης για να διευκολύνει την πληρωμή, αλλά ο Υπουργός Ενέργειας ήταν κατηγορηματικός ότι χωρίς πλήρη υλοποίηση του έργου, τα κεφάλαια θα παραμείνουν δεσμευμένα.
Οι διαφωνίες σχετικά με την πληρωμή των 25 εκατομμυρίων ευρώ προέκυψαν από διαφορετικές απόψεις για την πρόοδο του έργου. Η Κύπρος εξέφρασε ανησυχίες για την έλλειψη απτών προόδων, με τον Υπουργό Οικονομικών, Μάκη Κεραυνό, να δηλώνει προηγουμένως ότι η θέση του μπορεί να αλλάξει εάν το έργο ήταν πιο προχωρημένο. Αντίθετα, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υποστήριξε ότι οι έρευνες στο βυθό της θάλασσας, που είναι απαραίτητες για την εγκατάσταση του καλωδίου, συνεχίζονται και δεν έχουν σταματήσει.
Αρχικά, η Κύπρος είχε προγραμματίσει να χρηματοδοτήσει τις πληρωμές μέσω των εσόδων που παράγονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ETS), για να μειώσει το οικονομικό βάρος στους φορολογούμενους της. Ωστόσο, η Admie προειδοποίησε ότι αυτή η στρατηγική μπορεί να παραβιάζει τους κανονισμούς περί κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ, προκαλώντας εκκλήσεις προς την Κυπριακή Αρχή Ενέργειας (Cera) να αρχίσει να χρεώνει απευθείας τους καταναλωτές.
Σε μια προσπάθεια διατήρησης ενιαίας στάσης, ο Πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, εξέδωσαν κοινή δήλωση κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησης της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση των χωρών τους στο έργο του διασυνδετήριου. Το χαρακτήρισαν «στρατηγικής σημασίας», με τη στήριξη της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Antonio Costa.
Παρά αυτές τις διαβεβαιώσεις, οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του έργου παραμένουν, με μέλη της κυβέρνησης της Κύπρου να αναφέρουν ευρήματα από δύο ανεξάρτητους οργανισμούς που υποδεικνύουν ότι το διασυνδετήριο μπορεί να μην είναι βιώσιμο. Ο Γεραπετρίτης βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο έπειτα από έρευνα που άνοιξε το Ευρωπαϊκό Γραφείο Δημοσίου Κατήγορου (EPPO) σχετικά με το έργο, την οποία αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι αφορά οποιονδήποτε από τους συγγενείς του.
Καθώς οι συζητήσεις συνεχίζονται, παραμένει να φανεί πώς και οι δύο χώρες θα διαχειριστούν αυτά τα χρηματοοικονομικά και λογιστικά εμπόδια, ενώ παράλληλα διατηρούν την εστίασή τους στον μακροπρόθεσμο στόχο του έργου του διασυνδετήριου.
