στρατηγικές για νησιά — στρατηγικές για νησιά — Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκάλυψε επίσημα τις πρώτες αφιερωμένες στρατηγικές της για τα νησιά και τις παράκτιες περιοχές, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στην αντιμετώπιση των ιδιαίτερων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν αυτές οι περιοχές σε ολόκληρη την ΕΕ.
Παρουσιασμένες στις Βρυξέλλες από τον Επίτροπο Αλιείας και Ωκεανών Κώστα Καδή και τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο Ραφαέλε Φίττο, οι στρατηγικές αποσκοπούν στην ενοποίηση υφιστάμενων και μελλοντικών πολιτικών μέτρων προσαρμοσμένων στις ποικίλες ανάγκες αυτών των κοινοτήτων. Η επίσημη έναρξη έχει προγραμματιστεί για τις 26 Ιουνίου στην Πάφο, ταυτόχρονα με την προεδρία της Κύπρου στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στρατηγικές για τα νησιά: Αντιμετώπιση Μοναδικών Προκλήσεων
Οι παράκτιες περιοχές, που εκτείνονται από γαλήνια ψαροχώρια έως πολυσύχναστες λιμενικές πόλεις, απαιτούν εξατομικευμένες λύσεις αντί για γενικές πολιτικές. Ο Επίτροπος Κάδης τόνισε την ανάγκη για τοπικές απαντήσεις, δηλώνοντας, «Αυτές οι κοινότητες χαρακτηρίζονται από μεγάλη ποικιλομορφία, που απαιτεί τοπικές απαντήσεις και όχι μια γενική προσέγγιση για όλους».
Με περίπου 95 εκατομμύρια κατοίκους κατά μήκος 70.000 χιλιομέτρων ακτών σε 22 κράτη μέλη της ΕΕ, οι παράκτιες περιοχές παράγουν εντυπωσιακή ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ύψους 265 δισ. € ετησίως. Ωστόσο, αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις από την κλιματική αλλαγή, τη ρύπανση, τις ανισορροπίες στον τουρισμό και τη δημογραφική συρρίκνωση.
Πλαίσιο των Στρατηγικών
Οι στρατηγικές βασίζονται σε τρεις βασικούς πυλώνες: ευημερία, ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα, κάθε ένας υποστηριζόμενος από 13 σηματωρούς δράσεις. Ο πυλώνας της ευημερίας εστιάζει στη διαφοροποίηση της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, στην προώθηση διπλής χρήσης αλιευτικών σκαφών που μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τουρισμό αλιείας και στην ανάπτυξη μεθοδολογιών για πιστώσεις γαλάζιου άνθρακα.
Ο πυλώνας της ανθεκτικότητας αναδεικνύει τη σημασία των προηγμένων ψηφιακών δυνατοτήτων για παρακολούθηση και σχεδιασμό σεναρίων, καθώς και την αυξημένη συμμετοχή των ενδιαφερομένων στην ναυτική επιτήρηση. Τέλος, ο πυλώνας της βιωσιμότητας αντιμετωπίζει τις πολυπλοκότητες του ασύμμετρου τουρισμού στις παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες.
Ο Ρόλος και οι Ευκαιρίες για την Κύπρο
Για την Κύπρο, οι στρατηγικές προσφέρουν πολλές ευκαιρίες, ιδίως στην καινοτομία, την ψηφιοποίηση και τις θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο Κάδης σημείωσε ότι πολλά από τα προτεινόμενα μέτρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά από το νησί, συμπεριλαμβανομένης της καινοτόμου ιδέας της δυνατότητας μετατροπής αλιευτικών σκαφών για τουριστικές δραστηριότητες. Αυτή η προσέγγιση, που προήλθε εν μέρει από την Κύπρο και τα ελληνικά νησιά, αποσκοπεί στο να παρέχει στους ψαράδες επιπλέον ευκαιρίες εισοδήματος.
Η Δέσμευση της Επιτροπής για τα Νησιά
Ο Φίττο παρουσίασε την πρώτη στρατηγική της ΕΕ που στοχεύει ειδικά τα νησιά, καλύπτοντας όλα τα νησιά σε 16 κράτη μέλη με συνολικό πληθυσμό περίπου 17 εκατομμυρίων. Η στρατηγική δομείται σε τέσσερις πυλώνες: οικονομική ανάπτυξη, συνδεσιμότητα, ανταγωνιστικότητα και καινοτομία· ενεργειακή ασφάλεια, προστασία του περιβάλλοντος και ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή· κοινότητες, δημογραφία και ποιότητα ζωής· και ασφάλεια και ετοιμότητα για κρίσεις.
Παρότι το ΑΕΠ ανά κάτοικο της Κύπρου βρίσκεται γενικά σε επίπεδα παρόμοια με τον μέσο όρο της ΕΕ, οι ενδιαφερόμενοι έχουν επισημάνει δομικούς οικονομικούς περιορισμούς συνδεδεμένους με τον νησιωτικό χαρακτήρα και το περιορισμένο μέγεθος της εσωτερικής αγοράς. Η κατηγοριοποίηση της Κύπρου ως «απομακρυσμένη περιοχή» υπό τον Γενικό Κανονισμό Απαλλαγής κατά Κατηγορία (ΓΚΑΚ) θα της επιτρέψει να επωφεληθεί από μέτρα κρατικής βοήθειας, ιδιαίτερα στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές.
Οικονομικές Επιπτώσεις και Μελλοντική Χρηματοδότηση
Ο Φίττο αποκάλυψε ότι 12,5 δισ. € έχουν διατεθεί για τα νησιά κατά την προγραμματική περίοδο 2021-2027. Πόροι που κινητοποιήθηκαν μέσω του ενδιάμεσου ανασκοπήσεων της πολιτικής συνοχής έχουν ήδη κατευθυνθεί προς την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της στέγασης, της ενέργειας και των υποδομών ύδατος. Μελλοντικά, αυτή η στρατηγική θα είναι καθοριστική για τα κράτη μέλη στο νέο πλαίσιο προϋπολογισμού, ενσωματώνοντας πολλαπλές πολιτικές σε εθνικά και περιφερειακά σχέδια συνεργασίας.
Κόστη του νησιωτικού χαρακτήρα
Ένα αξιοσημείωτο στοιχείο των στρατηγικών είναι η εισαγωγή μιας λεπτομερούς αξιολόγησης του «κόστους της νησιωτικότητας», ενημερωμένης από νέα μελέτη του ΟΟΣΑ. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα μεταφορικά κόστη στα νησιά μπορούν να υπερβούν τα επίπεδα της ηπειρωτικής χώρας κατά πάνω από 300%, με τις δαπάνες των τοπικών αρχών ανά κάτοικο να κυμαίνονται από 30% έως 50% υψηλότερα. Σε ορισμένους δήμους, οι τιμές κατοικιών μπορούν να αυξηθούν κατά 75% έως 130% πάνω από τους μέσους όρους της ηπειρωτικής χώρας.
Στη Σαρδηνία, το οικονομικό κόστος που σχετίζεται με τον νησιωτικό χαρακτήρα μπορεί να φτάσει έως και το 36% του ΑΕΠ ανά κάτοικο. Η Επιτροπή σκοπεύει να διεξάγει αναλυτική ανάλυση αυτών των κόστους και να εντοπίσει αποτελεσματικές πολιτικές απαντήσεις, ιδιαίτερα στον τομέα των μεταφορών, για να μετριάσει τις οικονομικές προκλήσεις που προκαλεί η γεωγραφική απομόνωση.
